Herkomst

Wij zijn allemaal opgegroeid met de traditie van oliebollen bakken en eten met oud en nieuw. Maar waar komt die traditie eigenlijk vandaan? Een speurtocht op internet levert mooie en logische verklaringen op. De vier meest gebezigde gaan uit van geloof, feest, honger en charitas.Meid_met_oliebollen,_door_Aelbert_Cuyp

Een mooie/ leuke verklaring (die uit het geloof) is dat de bataven en de friezen tussen 26 december en 6 januari voedsel van vette deegwaren aan de Germaanse godin Perchta offerden, zodat het zwaard van deze godin zou uitglijden op hun buiken, als zij deze als straf zou proberen open te snijden. Klinkt leuk maar niet erg nuchter. Logischer lijkt het dat met de “oliekoecken” het einde van de vastentijd werd gevierd, feest dus.

Ook een logische verklaring is dat in de winter alle verse ingrediënten voor het eten op waren (de verklaring uit de hoger) en veel kasteelheren houdbare ingrediënten opsloegen: olie en deeg dus. Daarvan werden dus oliekoecken gebakken.

De charitas verklaring is dat dezelfde kasteelheren de oliebollen aan de armen uitdeelden in ruil voor een gelukwens van deze arme sloebers. Dit liep echter al snel uit de hand omdat veel zwervers en sloebers ineens iedereen van harte geluk gingen wensen om zo aan een voedzaam maaltje te komen.

Verder zijn er nog verklaringen die teruggrijpen op het het beleg van Haarlem, er van uitgaan dat de oliebollen van Portugese oorsprong zijn of de olie in de oliebol zou verwijzen naar een eeuwig brandende lamp in de tempel van Jeruzalem.

Van oliekoeck naar oliebol

Oliekoecken stammen kennen we al sinds ongeveer 1500. Maar dat waren nog geen oliebollen.  Pas veel later, in de zeventiende eeuw, werd de koeck een bol. Door de goede handelscontacten kwam er veel meer olie beschikbaar, o.a. uit pPortugal Hierdoor kreeg de koeck, letterlijk, de ruimte uit te groeien tot een bol.

Een ander leuke weetje: er bestaat geen woord in een andere taal voor “onze” oliebol.

En nu….Oliebol

Wij bakken onze oliebollen altijd pas op 31 december en dan wel in de voortuin. Iedereen die langskomt krijgt van ons één of meer oliebollen, krentenbollen en/of appelflappen. Gewoon als gift om het jaar uit te luiden. Mooi is om te merken dat veel straat/wijkgenoten iets terug doen door een klein cadeautje terug te geven. Kortom gezelligheid!!

Het recept:

oliekoeck receptHet oudst bekende recept stamt uit 1667 en stond in het kookboek “de verstandige kock”. Maar dat is eigenlijk nog steeds een oliekoeck. Onderstaand een traditioneel recept voor het zelf maken van oliebollen. Maar je kunt natuurlijk ook een van de oliebollenmixen uit de supermarkt als basis gebruiken.

Ingrediënten

  • 500 gram tarwebloem
  • 150 bier en 350 ml handwarm water
  • 10 gram zout
  • 25 gram suiker
  • 2 zakjes gedroogde gist
  • 5 gram kaneel
  • beetje citroensap (2 of 3 druppels)
  • 200 gram rozijnen

Werkwijze

Het beslag maken:

  • Werk het bloem met het zout boven de beslagkom door de zeef
  • Voeg de suiker, kaneel en het gist toe en meng het door de bloem
  • Meng met de mixer (of mocht je die niet hebben met een pollepel) het bier, de paar druppels citroensap en het lauwwarme water erdoor
  • Als het beslag goed gemixed is voeg de goed uitgelekte vulling toe (in dit recept de rozijnen) en meng goed door het beslag
  • Dek het beslag dan af met een vochtige theedoek en zet weg op een warme en tochtvrije (belangrijk) plaats
  • Laat het beslag een uur rijzen tot het ongeveer de dubbele hoeveelheid is geworden
  • De oliebollen bakken:
  • Verhit in een ruime pan een liter olie tot ongeveer 180 graden
  • Voor met behulp van de ijsknijper (of 2 lepels) bollen van het beslag en laat deze is de hete olie zakken
  • Bak de oliebollen in ongeveer 5-8 minuten goudbruin (afhankelijk van de grote van de oliebollen)
  • Als het goed is keren de oliebollen vanzelf halverwege de baktijd
  • Als de oliebollen goed zijn schep je ze met een schuimspaan uit de pan en laat ze uitlekken op keukenpapier (eventueel kun je ze direct al wat bestrooien met poedersuiker, dit smelt dan lekker over de oliebol omdat deze nog warm is)
  • Bestrooi ze anders net voor het opdienen met poedersuiker

Tips voor andere/extra vullingen:

  • Rozijnen of krenten geweekt in rum
  • Stukjes appel of ananas (goed droog)
  • Gember gekonfijt
  • Gekonfijte sinaasappelschilletjes
  • Sucade stukjes

Gebruik maximaal 300 gram vulling totaal in het bovenstaande receptoliebollen Iedereen alvast een fantastische jaarwisseling gewenst!

 

Zo vlak na kerst wil ik altijd iets makkelijks eten. Niet te veel werk en toch lekker, worsten zijn daar ideaal voor. Runderworsten zijn lekker maar zien er vaak wat verloren uit op het bord. Bovendien zijn ze magerder en daardoor kunnen ze droog worden. Daarom maak ik ze altijd met een flinke hoeveelheid jus of saus. Deze keer had ik nog een paar madame jeanet pepers liggen (ja die hele hete) en wilde ik dus een pittige variant maken.

2014-12-16 16.38.34

Ingrediënten:

  • 4 runderworsten
  • 4 sjalotjes
  • 2 madame jeanette pepers
  • 2 knoflooktenen
  • 2 takjes rozemarijn
  • 1 dl runderfond (ik gebruik altijd zelfgemaakte, lekkerder en minder zout)
  • Flinke handvol groene olijven zonder pit.
  • 1 el olijfolie

Bereiding:

  • Pel de sjalotjes en de knoflook en verdeel ze in vieren, verdeel ook de pepers in vieren en verwijder de zaadjes.
  • Was hierna je handen want die zitten nu waarschijnlijk onder het heet van de pepers.
  • Verhit de olijfolie in de pan
  • Bak de worstjes samen met de sjalotjes en de knoflook gedurende 5 minuten op halfhoog vuur, keer de worstjes regelmatig zodat ze gelijkmatig bruinen.
  • Voeg de pepers, de fond en de rozemarijn toe, breng aan de kook en laat 10 minuten sudderen met de deksle op de pan. Voeg eventueel wat water toe als het te droog wordt.
  • Voeg de olijven toe en warm nog 5 minuten door. Verwijder als laatste de takjes rozemarijn en dien op.

2014-12-16 18.54.15

Heerlijk met een goede aardappelpuree en spruitjes

Met kerst doe ik altijd mij best om iets moois op tafel te zetten. Groot gevogelte doet het meestal goed aan tafel en mits goed klaargemaakt is het ook heerlijk. Mijn favoriet is dan de Hollandse (Schiphol)gans. Waarom we de meeste van deze beesten verwerken als diervoeder of exporteren naar Frankrijk ontgaat mij volledig! Zelf opeten is toch de beste optie. Drram krijg je deze keer een lekker winters recept met een hele gans. Het recept is officieel voor 4 personen maar als je een beetje gans hebt kun je er makkelijk met meer dan 6 personen van eten (of je moet een echte veelvraat zijn, wat met dit recept zo maar zou kunnen gebeuren)

Ingrediënten:
1 wilde gans
– 1 pot kersen op sap
– 2 dl rode port of bessenlikeur
– 1 tl kaneel
– 8 el rode bessenjam of -gelei
– 1 ui
– 4 worteltjes
– 1 tl tijm
– 1 tl laurierpoeder
– Peterselie
– 1 dl bouillon
– 1 dl rode wijn
– 150 g boter of margarine
– zout en peper

Bereiding:
Bestrooi de gans aan de binnen- en buitenkant met zout en peper.
Verwarm de boter in een braadslede en bak hierin de gans rondom bruin.
Voeg de gehakte ui, de kleingesneden worteltjes, de tijm, de laurier, de peterselie, de bouillon en de wijn toe en plaats de gans in een voorverwarmde oven (225ºC), gedurende 10 minuten en daarna op 180º C, gedurende ± 80 minuten.
Keer de gans regelmatig en bedruip deze met het braadvocht.
Verwarm de kersen op sap met de port en de kaneel en laat dit inkoken tot de helft.
Voeg de jam toe en bind eventueel bij met aangemengd aardappelmeel tot een saus.
Neem de gans uit de oven, leg deze op een verwarmde schaal en giet er een weinig kersensaus overheen.
Voeg de overige saus toe aan het braadvocht en roer de aanbaksels los.

Succes en eet smakelijk!

Altijd als er in mijn stad Amersfoort weer een nieuw restaurant geopend wordt kijk ik even of ik er iets van moet of mag verwachten.

En onlangs is op de hof het restaurant “Lekker burgerlijk” geopend. Heerlijk zo een naam, zeker als het een hamburger-restaurant betreft. Ik hou wel van zulke humor. Na een korte blik op de menukaart besloten om ook de binnenkant te beproeven.lekker burgerlijk

Allereerst de menukaart: lekker overzichtelijk met vooral hamburgers en een paar extra’s. De hamburgers zijn allemaal gemaakt van scharrelvlees van slagerij Jochem Diekerhof (mijn favoriete slager). Ook leuk is dat je ook een vegaburger kunt bestellen. Prijzen van de burgers zijn ergens tussen de 13 en 18 euro. Eigenlijk best wel aan de prijs voor een hamburger, extra toppings kosten een euro per stuk. Voor dat geld mag je best een mooie burger verwachten.

En eerlijk is eerlijk, de burgers zijn goed maar naar mijn smaak toch wel aan de prijs.2014-12-12 18.45.43

Als je gaat eten wil je je op je gemak voelen en als gewaardeerde klant behandeld worden. De inrichting van lekker burgerlijk is licht en oogt ruimer dan het is, veel ruimer dan het is. Wij zaten aan een tafeltje in de hoek voor het raam. Prima plekje alleen moet je niet naar de wc willen want dan moeten de mensen van de tafel naast je opstaan om je er langs te laten. Ik snap best wel dat je het maximale aantal couverts wilt halen, maar dit is een misser. Het eten van je buren ligt bijna op jouw bord.

De eigenaar is overigens wel een echte goede horeca man die luistert naar zijn klanten en voortdurend de receptuur aanpast naar aanleiding van de opmerkingen van klanten. Zo is hij nog steeds op zoek naar de ultieme tonijnmayonaise voor de vitello tonato burger. Ik vind dat een pluspunt.

Mijn lamsburger was gewoon goed. De bijbehorende mangochutney wat simpel evenals de coleslaw. Als je die dan toch zelf maakt, maak hem dan op smaak. Kortom, mooie burgers maar de aankleding kan beter.2014-12-12 18.53.51

Toch heeft deze tent potentie en is het concept voor Amersfoort best vernieuwend. Ik denk dat ik er zeker nog een keer terecht kom in de hoop dat het net even iets beter is. Als dat zo blijkt te zijn kan dit zomaar een blijvertje zijn!

Weinig ingrediënten zijn zo lekker en mooi als de pompoen. Een geweldige herfstvrucht met vele mogelijkheden. Nu denk je natuurlijk al snel aan pompoensoep en ja dat is ook erg lekker. Maar je kunt er zo veel meer mee! Deze keer heb ik ze in een salade verwerkt waarin kleur een belangrijke rol speelt. Deze salade is ook een mooi en heerlijk bijgerecht bij een wildgerecht (stiekeme kersttip :))

Salade van geroosterde pompoen2014-12-07 15.07.41

Ingrediënten:

  • 600 gram pompoen in niet te grote blokjes
  • zeezout
  • 6 el olijfolie
  • 2 rijpe peren
  • 80 gram rucola of baby spinazie
  • 150 gram gorgonzola picante
  • 3 takjes tijm
  • 2 el balsamico azijn
  • handje pompoenpitten

Bereiding:

  • Verwarm de oven voor op 220 graden.
  • Schil (indien nodig) en snij de pompoen in niet te grote stukken.
  • Meng de pompoen met het zeezout en 3 el olijfolie in een ovenschaal.
  • Rooster de pompoen circa 35-40 minuten gaar en lichtbruin.
  • Schep ze tijdens het roosteren af en toe om.
  • Rooster de walnoten in een droge koekenpan.
  • Schil en snij de peren in stukjes.
  • Meng de rucola met de pompoen, peer, walnoten, blaadjes tijm en kaas.
  • Strooi de pompoenpitten over de salade.
  • Meng 3 el olijfolie met de balsamicoazijn en besprenkel hiermee de salade.

Een andere manier van opmaken is om eerst de sla in de schaal te leggen en alle overige ingrediënten daar weer bovenop. Hierdoor oogt de salade mooier maar let er dan wel op dat je bij het opscheppen lekker diep graaft, anders krijgt de laatst persoon wel erg weinig vulling.

 

Gisteren was het weer zover: geen zin om boodschappen te doen en al helemaal geen zin om de telefoon te pakken en iets te bestellen waar je diezelfde avond alweer spijt van hebt. Dus de koelkast opengetrokken en gekeken wat er nog lag. En eigenlijk maakt het niet uit wat er ligt, je kunt er bijna altijd een lekkere risotto van maken. Nu klinkt sommige mensen het maken van risotto moeilijk in de oren, maar het is echt makkelijk. Je moet er alleen even bij blijven!

Ik vond in de koelkast nog een pakje gerookte forelfilet, slagroom, een stukje komkommer en wat bosuitjes.

Risotto met gerookte forel met komkommersalade 2014-12-03 20.10.23-2

Ingrediënten (4 pers):

  • 4 handjes arboriorijst
  • 4 sjalotjes
  • 2 tenen knoflook
  • 2 dl visfond of schaaldierenfond
  • 1 tl kurkuma (of geweekte saffraan)
  • 1 liter visbouillon
  • 400 gr doperwten (diepvries, maar wel ontdooit)
  • 2 pakjes gerookte forel filet
  • 4 bosuitjes / lente-uitjes
  • 1 komkommer
  • 4 augurken
  • 1 tl mosterdzaad
  • 1 tl gedroogde dille
  • 1 tl gedroogde kervel
  • 2 el citroensap
  • 5 el olijfolie

Bereiding:

  • Schil de komkommer met een dunschiller of kaasschaaf.
  • Snij de komkommer in dunne plakjes.
  • Halveer de augurken 2 keer in de lengte en snij er kleine blokjes van.
  • Doe bij elkaar in een schaal en meng de mosterdzaad, dille, kervel, 2 el olie en citroensap er doorheen.
  • Meng alles goed door elkaar, zet in de koelkast en laat rustig intrekken
  • Pel en snipper de sjalotjes, doe het zelfde met de knoflook.
  • Snij de forelfilet in stukken van ongeveer 3 cm.
  • Snij de bosuitjes in ringetjes.
  • Rasp de Parmezaanse kaas.
  • Verwarm de rest van de olijfolie in een pan en voeg de sjalot met knoflook toe, laat op half hoog vuur glazig worden.
  • Voeg de rijst en de kurkuma toe en schep om zodat alle rijst met een laagje olie is bedekt.
  • Voeg nu de fond toe en laat die al roerend door de rijst opnemen.
  • Als de fond opgenomen is voeg je steeds een soeplepel visfond toe en laat die ook weer in de rijst trekken. Herhaal dit tot de rijst bijna beetgaar is. Je houdt mogelijk wat bouillon over. Dit duurt ongeveer 15 minuten.
  • Voeg nu de helft van de forel, de slagroom, de doperwten en de helft van de kaas toe.
  • Roer dit voorzichtig om en laat op laag vuur de kaas smelten en de room opnemen.2014-12-03 20.03.36-2
  • Maak op smaak af met peper en zout.
  • Schep de risotto op borden, verdeel de rest van de forel er overheen en garneer met de bosuitjes en de rest van de kaas.
  • Schep ernaast een lepel van de komkommer-augurk salade.

Met kerst wil je graag goed voor de dag komen, of eigenlijk uit de keuken komen. Maar aan de andere kant wil je ook niet onzichtbaar voor je gasten zijn omdat je de hele tijd in de keuken staat. De truc? VOORBEREIDING!! Nou dat kan dus heel goed met dit voor- of tussengerechtje. Als je het goed doet ben je in 10 minuten klaar, ook met 10 gasten!

2014-11-25 19.06.13-2Ingrediënten (per 4 personen):

  • 4 kleine stronkjes witlof
  • 2 groentebouilontabletten
  • 150 gr zachte geitenkaas
  • 4 el vloeibare honing
  • 16 takjes tijm
  • olijfolie
  • zout / peper

Bereiding:

  • Breng 1 liter water met de bouillonblokjes en de helft van de tijm aan de kook.
  • Kook de witlof net beetgaar, haal ze uit de pan en laat goed uitlekken.
  • Verkruimel de geitenkaas en zet tot gebruik in de koelkast.
  • Snij de afgekoelde witlof in de lengte doormidden.
  • Leg met de snijkant naar boven op een schaal en druppel er de honing overheen.
  • Tot hier kun je het (’s middags) voorbereiden.
  • Verwarm de oven voor op 180 °C
  • Verhit een grillpan tot de rook eraf komt.
  • Druppel een beetje olijfolie over de witlof en leg met de snijkant op de grillpan.
  • Niet bewegen of schudden en wachten tot er zich mooie streepjes gevormd hebben.
  • Leg de witlof met de snijkant naar boven in een ovenschaal, verdeel er de verkruimelde geitenkaas overheen en zet nog 5 minuten in de oven om alles goed warm te laten worden.
  • Leg op elk bordje 2 halve stronkjes en garneer met een takje tijm.

Mooi, simpel en lekker! Wat wil je nog meer?2014-11-25 19.06.40-2

Deze paté is wel even wat werk en de chutney ook, maar …..mijn hemel wat is dit lekker!!! Begin een paar dagen vooraf want er zit nogal wat marineer- en rijpingstijd in het geheel. En het voordeel is je maakt net zo makkelijk wat meer zodat je er tot lang na kerst nog plezier van gaat hebben. Dus steek die tijd er gewoon in en steek de ogen bij je gasten uit met deze wonder combi!!IMG-20141122-WA0004

Ingrediënten fazantenpaté :

  • ½ kg fazantenvlees
  • 100 gr nekvlees/procureur
  • 200 gr varkensvet
  • 100 gr kalfsvlees
  • 100 gr varkensvlees
  • 1 eetlepel jeneverbessen
  • ½ fles droge witte wijn
  • 1 glas cognac
  • Fleur de sel
  • Peper

Voor de “farce à gratin” :

  • 100 gr vet of reuzel
  • 100 gr sjalot
  • 150 gr gevogelte-levers
  • 2 takjes tijm
  • 2 laurierblaadjes
  • peper en zout
  • 3 eieren
  • 1 eetlepel cognac
  • 1 eetlepel madeira
  • 6 vellen wit spekvet voor de terrine
  • enkele takjes tijm, laurierblaadjes en jeneverbessen voor de garnituur

Bereiding :

  • Marineer het fazantenvlees, het nekvlees, het varkensvet, het kalfs- en varkensvlees en de jeneverbessen 24 uur in de witte wijn en de cognac (zet in de koelkast)
  • Snijd de sjalot in fijne plakjes en het vet in stukken
  • Smelt het vet in de pan, gooi er de sjalot bij en laat 5 minuutjes zachtjes stoven
  • Voeg er dan tijm, laurier en de levers bij. Roer even en laat 5 minuten verder stoven
  • Deze “farce à gratin” laten we nu afkoelen in de koelkast
  • Haal het vlees en de jeneverbessen uit de marinade en giet het marinade vocht weg
  • Haal tijm en laurier uit de farce en meng de farce met het vlees. Maal het fijn met de vleesmolen. Kruid het mengsel met peper en zout
  • Roer achtereenvolgens cognac en madeira krachtig onder de eieren, voeg eventueel nog wat kruiden toe
  • Meng onder het paté vlees
  • Beleg de vorm met spekvet. Duw het paté vlees er goed in en leg het vet er terug over
  • Leg er takjes tijm, laurier en jeneverbessen op. Dek af met aluminiumfolie of deksel
  • Zet de vorm in een bain-marie
  • Verwarm de oven voor op 110°C en laat de paté ongeveer 1,5 uur bakken
  • Test de gaarheid met een naald (is de naald na enkele seconden warm, dan mag de paté uit de oven
  • Laat de paté afkoelen en laat hem 2 dagen rijpen in de koelkast alvorens hem aan te snijden

Ingrediënten voor 1/2 kg pompoenchutney :

  • 500 gr pompoenvlees in dobbelsteentjes gesneden
  • 40 gr gember (netto schoongemaakt)
  • 80 gr gehakte ui
  • 80 gr griessuiker
  • ½ groene en 1/2 rode paprika
  • 80 gr appel
  • 60 gr rozijnen
  • 3 dl goede wijnazijn
  • peper en zout

 

Bereiding :

  • Doe de stukjes pompoen in een kom en kruid ze stevig met zout. Wees niet te bang voor een ietsje te veel. Meng goed en laat een nacht wachten
  • Laat ’s anderendaags uitlekken, spoel met water en laat weer uitlekken
  • Snijd de gember in kleine stukjes, schil de paprika en snijd ze in dunne reepjes. Schil de appel en verdeel hem in even grote stukken als de gember
  • Voeg alle ingrediënten samen in een pot en zet op het vuur.
  • Laat langzaam gaar koken tot confituurdikte.
  • Giet in potten, laat afkoelen en sluit af

Wijntip : Garofoli Piancarda

Proefnotitie: Boeiende kleur, kruidig kersenfruit in de geur. Redelijk volle smaak, krachtig met opnieuw dat lekkere kersenfruit. Een kanjer.

Een super tussengerecht om los te komen van vis en voor te bereiden op vlees. Het leuke van dit gerecht is dat het als een schilderijtje oogt door het gebruik van oerbiet, gele biet en chioggabiet, een kleurrijk geheel om van te watertanden!

IMG-20141122-WA0003Ingrediënten:

  • 2 gele bieten
  • 2 chioggabieten
  • 2 oerbieten
  • 250 gr aardpeer/topinamboer (150 gr zonder schil)
  • 200 ml melk
  • 50 gr. geroosterde hazelnoten, grof gehakt
  • 1 takje tijm
  • 1 blaadje laurier
  • 2 el crème fraiche
  • 1 bosje waterkers
  • 2 el olijfolie
  • 1/2 el witte wijnazijn

Bereiding:

  • Was de bieten en stoom ze in een stoommandje boven kokend water in 35-45 minuten gaar.
  • Laat ze afkoelen en schil ze met een dunschiller.
  • Schil intussen de aardpeer en snij ze in stukjes van 1 cm
  • Breng ze met de melk, 25 gr hazelnoten, de tijm en laurier aan de kook en kook op laag vuur in ca tien minuten gaar.
  • Verwijder de tijm en de laurier en pureer met de staafmixer tot een gladde puree.
  • Breng de crème op smaak met peper en zout en laat afkoelen.
  • Roer er dan de crème fraiche door.
  • Rooster de rest van de hazelnoten in een droge koekenpan tot ze goudbruin.
  • Laat ze afkoelen en hak ze grof.
  • Pluk de blaadjes en fijne steeltjes van de waterkers.
  • Meng ze in een kom met de olijfolie en de azijn en bestrooi ze met peper en zout.
  • Snij de plakken biet flinterdun met een mandoline en schik de op kleur op de borden.
  • Lepel er wat aardpeercrème overheen en garneer met de waterkers.
  • Bestrooi met de gehakte hazelnoten en met peper uit de molen.